Inkomensverschillen en loondalingen: reden tot paniek?

Elke Willemsen - 24 april 2014

Geregeld verschijnen er berichten in de media over de hoogte van de Nederlandse inkomensverschillen. Zo zijn volgens recente artikelen van nieuwsoutlets het afgelopen jaar de lonen met zes procent gedaald en groeide decennia lang structureel het gat tussen lage en modale inkomens. Moeten we bang worden voor een te grote ongelijkheid?

Berichtgeving op het internet kan een weerwar van meningen, feiten en verschillende onderzoeksresultaten zijn waardoor je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Zo verscheen de afgelopen week het stuk ‘Inkomensverschillen structureel toegenomen’ op o.a. nu.nl. Het bericht vertelt dat wereldwijd onderzoek uitwijst dat de inkomensverschillen in Nederland tussen 1977 en 2011 structureel zijn toegenomen.

Bij berichten over groeiende ongelijkheid groeit de kans dat de sociale cohesie (het samenhorigheidsgevoel) in een land afneemt en dat economen zich zorgen gaan maken. Zo ook de groep economen in het panel van Me Judice. De miljoenen bonussen en topsalarissen van directieleden spelen dit gevoel alleen nog verder in de hand.

Inkomensongelijkheid in vergelijking

Daarom kan het fijn zijn het bericht in context te plaatsen met andere onderzoeken en berichten, om zo een volledig plaatje te creëren. Want is het nu echt zo erg gesteld met de inkomensverschillen in Nederland anno 2014?

Volgens berekeningen van het CBS zijn de inkomensverschillen deze eeuw (vanaf 2000) maar weinig veranderd. Het verschil in 2012 was zelfs even groot als in 2011 en als je de inkomensverschillen van Nederland vergelijkt met die in het buitenland, zijn de verschillen ook nog eens betrekkelijk klein. Zo staat Nederland zelfs in de top-5 van landen met lage inkomensongelijkheid in de Europese Unie. Echt reden tot paniek, is er dus niet.    

Diverse onderzoeksmethodes

Volgens het wereldwijde onderzoek nam in de lange periode ervoor van 1977 tot 2011 het inkomensverschil juist structureel toe. Wat zeggen andere onderzoeken hierover?

Volgens Nrc.next is deze bewering dat inkomensverschillen in Nederland decennialang zijn toegenomen half waar. Volgens de krant is dit namelijk afhankelijk van welke onderzoeksmethode er wordt gebruikt. Wordt er gekeken naar de gini-coëfficiënt? Of een vergelijking getrokken tussen de hoogte van de laagste en hoogste inkomens? Het online medium De Correspondent komt tot dezelfde conclusie: het is maar net afhankelijk van hoe je het intepreteert.

Twee maatstaven

De organisatie van geïndustrialiseerde landen, de OESO, onderzocht de periode vanaf 1977 volgens verschillende methodes. Het uiteindelijk rapport wees uit dat in de meeste industriële landen de inkomensongelijkheid sinds 1985 is toegenomen. In Nederland blijken de 10 procent hoogste inkomens er extra op vooruit te zijn gegaan met een jaarlijkse groei van 1,6 procent tegenover 1,4 procent voor de totale bevolking en 0,5 procent voor de laagste inkomens. Vooral de groep met de laagste inkomens bleef dus achter.

Gini-coëfficiënt
Toen de OESO vervolgens berekeningen deed volgens de meest gebruikelijke maatstaf voor inkomensongelijkheid, de gini-coëfficiënt*, bleek er echter een andere uitkomst. Alleen tussen 1985 en 1990 steeg de ongelijkheid, maar deze is sindsdien gestabiliseerd rond de 0,26/0,28.

Reële ongelijkheid

Terug naar de vraag of we bang moeten worden van een te grote ongelijkheid. Wat namelijk niet is opgenomen in de berekeningen rondom inkomensverschillen is het uiteindelijk bezit van mensen. Je kunt een bepaalt inkomen hebben, maar daarnaast ook spaargeld hebben, aandelen, vastgoed, noem maar op. Door dit vermogen mee te rekenen komt er weer een heel ander beeld. Want, zegt De Correspondent, de vermogensongelijkheid in Nederland is wél groot en nog steeds groeiende ook. Zo bezit 1,3 procent van de rijkste mensen in Nederland bijna 40 procent van alle rijkdom. Niet alleen de inkomensongelijkheid maar ook de vermogensongelijkheid is dus iets om op te blijven letten, en wellicht soms een beetje bang van te worden.


ma t/m vrij 9 - 21 & za 10 - 17

Chat bezet